در شرایطی که گسترش تحقیقات کاربردی و سوق دادن پژوهشهای دانشگاهی به رفع نیازهای کشور و افزایش ارتباط دانشگاهها و صنعت به عنوان راهبردی اساسی در روند توسعه کشور مطرح بوده و سرلوحه بسیاری از برنامهها و سیاستگزاریها عنوان میشود، مصوبه چندی پیش هیات دولت مبنی بر توسعه شمول ضرورت انجام تشریفات مناقصات بر طرحهای پژوهشی - صنعتی دانشگاه ها، به نگرانی جدی دانشگاهیانی که معتقدند این مصوبه عملا موجب تضعیف روند رو به گسترش انجام پژوهش های نو برای حل مشکلات کشور در دانشگاه ها شده و دستیابی به اهداف کلان ترسیم شده برای توسعه پژوهش در کشور را غیر ممکن میکند، منجر شده است.
به گزارش سرویس «پژوهشی» خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، در این راستا، مدیران کل ارتباط با صنعت تعدادی از دانشگاههای تهران در نامهای به دکتر کبگانیان، معاون پژوهشی وزیر علوم با اشاره به تاکیدات و پیگیری های مکرر مسئولان عالی کشور برای توسعه علمی و گسترش پژوهشهای کاربردی در دانشگاهها، ضمن ابراز تاسف از نادیده گرفته شدن نقش وزارت علوم، تحقیقات و فنآوری - که مطابق قانون متولی اصلی پژوهش در کشور است - در تدوین این آییننامه، از مسئولان مربوطه تقاضا کردهاند مراتب نگرانی جدی دانشگاه های کشور را در جلسه هیات وزیران مطرح کرده و خواستار مستثنی شدن تمام قراردادهای تحقیقاتی دستگاههای اجرایی با دانشگاهها از شمول این آیین نامه شوند.
در این نامه با تقدیر از تصمیم هیات وزیران، در جلسه 22 دی ماه مبنی بر اختصاص یک تا سه درصد از اعتبارات دستگاههای اجرایی به امر پژوهش در سال آینده ابراز عقیده شده که « مصوبه چند ماه قبل (پنجم مردادماه 85) هیات دولت با عنوان «آیین نامه بند «ه» ماده «29» قانون برگزاری مناقصات»، به طور ناخواسته ظرفیت ارجاع طرحهای تحقیقاتی به دانشگاه ها را به نزدیک صفر کاهش داده و از این منظر مشکلات عدیدهای را هم برای دانشگاهها و هم برای دستگاههای اجرایی فراهم خواهد آورد.»
مدیران کل ارتباط با صنعت دانشگاههای صنعتی امیرکبیر، تهران، صنعتی خواجه نصیر، صنعتی شریف، شهید بهشتی و علم و صنعت ایران در این نامه با اشاره به این که« در آیین نامه تصویبی که ظاهرا بنا به پیشنهاد سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور به تصویب رسیده است، برای اولین بار در کشور، مقوله طرحهای پژوهشی واگذاری از سوی دستگاه های اجرایی، به عنوان یکی از مصادیق خدمات مشاورهیی شناخته شده و بر لزوم رعایت تشریفات مناقصه در مورد آنها (مواد 2، 14، 18 ، 19 و 21 آیین نامه مذکور) تاکید شده»، آمده است: «با توجه به وجود اختلاف ماهوی بین پژوهشهای دانشگاهی و خدمات مشاورهیی ارائه شده از سوی شرکت های پیمانکاری، مفاد این آیین نامه، عملا موجب تضعیف روند رو به گسترش انجام پژوهش های نو برای حل مشکلات کشور در دانشگاه ها شده و دستیابی به اهداف کلان دولت محترم برای توسعه پژوهش در کشور را عملا غیر ممکن میسازد.
توسعه شمول ضرورت انجام تشریفات مناقصات بر طرح های پژوهشی ـ صنعتی دانشگاه ها، موجب تحمیل سازوکارهای مرسوم در شرکت های مشاوره فنی، مهندسی و بازرگانی به دانشگاه ها شده و عملا دانشگاه ها را از ماموریت های اصلی خویش که همانا انجام پژوهش های هدفمند و تولید فن آوریهای بومی است دور میدارد.»
دکتر غلامرضا قربانی، رییس دانشگاه صنعتی اصفهان نیز در گفتوگو با ایسنا با ابراز نگرانی از تبعات این مصوبه، مناقصهیی کردن طرحهای پژوهشی را تجاری کردن تحقیقات و مانعی برای شرکت دانشگاهها در برخی پروژهها خواند و اظهار کرد: این مساله باعث میشود که مثلا یک شرکت خصوصی با اعلام قیمتی بسیار پایینتر از دانشگاه، بتواند پروژه را صاحب شود و دانشگاه را از حق خود محروم کند در حالی که ممکن است دارای نیروی انسانی متخصص نباشد.
دکتر روستا آزاد، معاون پژوهشی دانشگاه صنعتی شریف نیز با ابراز نگرانی از تبعات «آییننامه بند «ه» ماده 29 قانون برگزاری مناقضات» اظهار داشت: به مناقصه گذاشتن طرحهای پژوهشی و مطالعاتی که به نظر میرسد تنها با هدف انجام فعالیتهای پژوهشی و مطالعاتی با کمترین هزینه تدوین شده، ضمن ایجاد یک فضای رقابتی منفی و مسموم، با کاهش هزینهها به افت کیفی آنها منجر میشود.
وی در گفتوگو با خبرنگار ایسنا اظهار کرد: به مناقصه گذاشتن پژوهش معنایی ندارد و نهایتا به حذف کیفیت از کار پژوهشی میانجامد و در پی آن یکسری بحرانهای حقوقی و چالشی میان کارفرما و مجریان متعهد ایجاد میشود.
در این بند مرز میان پژوهش کوچک، متوسط و بزرگ مشخص نشده و شاهد آن هستیم که با به مناقصه گذاشتن طرحهای 60، 70 میلیون تومانی ناهنجاریهایی ایجاد شده است.
معاون پژوهشی دانشگاه صنعتی شریف اضافه کرد: در این بند شاخص خاصی مشخص نشده و با عدم نظارت بر نحوه کار، دانشگاهها و شرکتهای خصوصی در کنار هم مقایسه میشوند و با وجود این که پژوهش کار دانشگاه است، مزیتی برای این مجموعه دولتی در نظر گرفته نشده است.
بودجه سال آینده دانشگاهها و آموزش عالی در حالی در مرحله بررسی و تصویب قرار دارد که به گفته بسیاری از روسای دانشگاهها، میزان آن متناسب با برنامههای علمی و توسعهای دانشگاهها جهت توسعه مرزهای دانش و دستیابی به رتبه اول علمی در منطقه نمیباشد.
در لایحه اعتبارات 86 دانشگاهها و آموزش عالی، برخی از ردیفهای بودجه وزارت علوم کاهش یافته است، به گونهای که بودجه جاری این وزارتخانه با 5/1 درصد کاهش روبرو شده و اعتبارات هزینهای و تملک دارایی آن برای سال 86 هیچ افزایشی نداشته است به نحوی که جمعی از اعضای کمیسیون آموزش و تحقیقات پیشبینی کردند که دانشگاهها با این ردیفهای اعتباری سال سختی را پیش رو خواهند داشت و برخی از روسای دانشگاهها نیز نسبت به تبعات عدم افزایش بودجه دانشگاه هشدار دادهاند.
در این باره دکتر محمد حسینی با انتقاد نسبت به وضعیت لایحه بودجه سال 86 به خبرنگار صنفی آموزشی خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، گفت: بر اساس لایحه ارسالی دولت به مجلس، بودجه جاری وزارت علوم با 5/1 درصد کاهش و بودجه عمرانی تنها با 6/0 درصد افزایش روبرو بوده است، بر اساس این لایحه، اعتبارات هزینهای و تملک دارایی وزارت علوم برای سال 86 هیچ افزایشی نداشته است.
رییس دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره): بودجه پیشنهادی سال آینده دانشگاهها رضایت بخش نیست
دکتر غفوری فرد، رییس دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره) قزوین نیز با بیان اینکه بودجه پیشنهادی سال آینده دانشگاهها رضایت بخش نیست، به ایسنا اظهار کرد: بودجه دانشگاهها باید براساس وظایف، ماموریت و مسئولیتهای دانشگاهها تعریف شود.
وی با بیان اینکه در سال جاری حداقل 15 میلیارد تومان بودجه برای کارهای اجرایی و عمرانی نیازمندیم، گفت: اگر 5 میلیارد تومان از متمم بودجه و بنا به گفته رییسجمهور یک میلیارد تومان هم از بودجه ریاست جمهوری پرداخت شود میتوانیم بخشی از مشکلات سال جاری را برطرف کنیم.
وی معتقد است: عدم رشد بودجه با توجه به تورم موجود میتواند خسارتهای زیادی به دانشگاههای در حال توسعهایی چون دانشگاه ما وارد کند.
رییس دانشگاه صنعتی اصفهان: ضرورت توجه به هزینههای دانشگاهها براساس ماموریت
دکتر قربانی رییس دانشگاه صنعتی اصفهان نیز با تاکید بر لزوم توجه به هزینههای دانشگاهها براساس ماموریت، قدمت و منطقه، گفت: فعالیتهای پژوهشی، فرهنگی ودانشجویی دانشگاه درسال 86 به دلیل کمبود شدید اعتبارات با مشکل مواجه میشوند.
وی به ایسنا اظهار کرد: کسریهای بودجه مجالی برای فعالیتهای جدید و به روز به دانشگاهها نمیدهد و دانشگاهها مجبورند از هر راهی برای پر کردن خلاهای مالی استفاده کند.
دکتر قربانی تاکید کرد: دولت موظف است تکلیف خود را با دانشگاهها روشن کند و اگر قادر به پرداخت بودجه کافی به دانشگاهها نیست امکان اخذ شهریه و ایجاد درآمدهای اختصاصی را برای آنها فراهم کند.
رییس دانشگاه تهران: مجلس و دولت در بودجه بندی به مسائل دانشگاه مادر توجه کنند
آیت الله عمید زنجانی، رییس دانشگاه تهران نیز در همین رابطه میزان بودجه سال آینده دانشگاه را براساس توانمندیها، امکانات و نیازها 70 میلیارد تومان پیشنهاد کرد و گفت: البته دانشگاه تهران برای دستیابی به اهداف خود به بودجهای بالاتر از این مبلغ احتیاج دارد.
وی با بیان اینکه در بودجه دانشگاه تهران علاوه بر تورم باید به فاکتورهای دیگر نیز توجه شود، افزود: به هر میزان که بودجه دانشگاه تهران افزایش یابد، دانشگاه توانایی برداشتن گامهای بلند در جهت تحقق ماموریتهای خود را خواهد داشت.
آیت الله عمید زنجانی با تاکید بر اینکه دانشگاه تهران نیازمند بودجه عمرانی کلان است، اظهار کرد: اکثر ساختمانهای دانشگاه بیش از 50 سال قدمت دارند و نمای ظاهری برخی از ساختمانها نیز نامناسب است.
رییس دانشگاه تهران در ادامه از کسری بودجه 12 میلیاردی دانشگاه در سال جاری خبر داد و گفت: مجلس و دولت این کسری بودجه که به نوعی به دانشگاه تهران تحمیل شده است را جبران کند.
به گفته وی، دانشگاه تهران از مجلس و دولت انتظار دارد که در بودجه بندی به مسائل دانشگاه توجه کنند تا این دانشگاه متقابلا بتواند قدمهای بزرگی را در راستای اعتلای نظام و کشور جمهوری اسلامی ایران بردارد، در غیر این صورت به تدریج از قوتهای دانشگاه کاسته و ضعفهای آن افزایش مییابد.
رییس کمیته آموزش عالی مجلس: بودجه جاری آموزش عالی در سال آینده 5/1درصد کاهش دارد
حسین امیریخامکانی رییس کمیته آموزش عالی مجلس شورای اسلامی نیز، در این رابطه اظهار کرد: طبق گزارشات سازمان مدیریت و برنامهریزی پیش بینی میشود بودجه جاری آموزش عالی در سال آینده 5/1درصد نسبت به سال 85 کاهش داشته باشد.
وی با بیان اینکه قرار بود تا پایان برنامه سوم توسعه 5/1 درصد از تولید ناخالص ملی (GDP) به بودجه تحقیقاتی کشور اختصاص یابد، تصریح کرد: دو سال از برنامه سوم گذشته و پیش بینی میشود این رقم به 65/0 درصد برسد که این میزان برای تحقیقات کشور بسیار نامطلوب است.
براساس این گزارش طی سفرهای استانی هیات دولت تعهدات زیادی برای دانشگاههای کشور و سیستم آموزش عالی کشور ایجاد شده که مسوولان باید در بودجه بندیها این مساله را نیز مدنظر داشته باشند.
امیری رییس کمیته آموزش عالی مجلس در این رابطه با اشاره به اینکه دولت در سفرهای خود تعهداتی را برای آموزش عالی کشور ایجاد کرده است، عنوان کرد: با کسر اعتباراتی که دانشگاهها برای پرداخت حقوق و مزایای کارکنان دارند، سال سختی در پیش روی آموزش عالی است.
رییس دانشگاه زاهدان: در صورت عدم افزایش بودجه امکان اداره دانشگاه وجود ندارد
دکتر اکبری، رییس دانشگاه زاهدان نیز با اشاره به لزوم توجه به شرایط خاص دانشگاههای در حال توسعه مانند دانشگاه زاهدان در بودجه بندی، گفت: در صورت عدم افزایش بودجه 86 دانشگاه نسبت به سال جاری، امکان اداره دانشگاه وجود ندارد.
وی افزود: بودجه سال 86 جوابگوی نیازمان نیست و امیدواریم نمایندگان منطقه در مجلس بتوانند با ارائه دفاعیهایی، پیشنهاد دولت برای بودجه دانشگاه زاهدان را افزایش دهند.
رییس دانشگاه زاهدان با اشاره به تامین بخش عمدهایی از کسری بودجه جاری در سال گذشته، گفت: با تمام تلاشهای صورت گرفته جهت تامین کسری بودجه دانشگاه در حال حاضر دانشگاه زاهدان بیش از 5/1 میلیون تومان کسری بودجه دارد.
رییس دانشگاه زاهدان با اشاره به نرخ تورم 11 تا 12 درصدی پیش بینی شده در بودجه معتقد است: با توجه به ایجاد تعداد قابل توجهی رشته و دانشکده جدید و پژوهشکده در دانشگاه حداقل 25 درصد افزایش در بودجه جاری دانشگاه ضرورت دارد. این در حالیست که کل افزایش بودجه وزارت علوم 2 تا 3 درصد است و آثار و تبعات منفی آن در دانشگاههای کشور نمایان خواهد شد.
رییس دانشگاه سمنان: بودجه جاری دانشگاه درلایحه بودجه سال آینده10 درصد رشد منفی دارد
همچنین دکترعلی خیرالدین، رییس دانشگاه سمنان در این رابطه به ایسنا گفت: بودجه جاری دانشگاه در لایحه بودجه سال 86 نسبت به سال گذشته 10 درصد رشد منفی دارد که این امر دانشگاه را با مشکلات عدیدهای روبرو میکند.
وی، با تاکید بر لزوم توجه ویژه نمایندگان مجلس به بودجه دانشگاهها، افزود: مشکل دانشگاه سمنان در بخش تعمیر و تجهیزات جدیست و هنوز 40 درصد بودجه سال 85 در این بخش به ما تعلق نگرفته است.
رییس دانشگاه تربیت معلم سبزوار: رشد 3 درصدی بودجه آموزش عالی پاسخگوی نیاز دانشگاهها نیست
دکتر محمدیان، رییس دانشگاه تربیت معلم سبزوار، نیز به ایسنا اظهار کرد: رشد 3 درصدی بودجه آموزش عالی در سال آینده، پاسخگوی نیازها و برنامههای دانشگاهها نیست.
وی با بیان اینکه بودجه امسال دانشگاه با وجود شش هزار دانشجو در مجموع 4 میلیارد و 300 میلیون تومان بود، گفت: دانشگاه امسال در بخش جاری با کسری بودجه روبرو شده بود که توانستیم این کسری را با درآمدهای اختصاصی دانشگاه جبران کنیم.
رییس دانشگاه تربیت معلم سبزوار با اشاره به افزایش اعضای هیات علمی، کارمندان، هزینهها، خدمات و قراردادهای دانشگاه و لزوم لحاظ این موارد در بودجه بندی، گفت: رفع نیازهای دانشگاه در سال آینده با چالشهای جدی روبرو است.
بودجه سال 86 دانشگاهها هنوز به صورت نهایی تصویب نشده و روسای دانشگاهها به عنایت و توجه بیشتر نمایندگان مجلس امیدوارند.
مقام معظم رهبری در تابستان 85 در دیدار با روسای دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی کشور بر لزوم ترسیم نقشه جامع علمی کشور و تهیه برنامه های عملیاتی زمان دار در راستای تحقق اهداف چشم انداز در خصوص علم و فناوری تاکید نمودند و تدوین آن را از وظایف و مسئولیتهای مراکز علمی و پژوهشی بیان کردند.
با توجه به فرمایشات مقام معظم رهبری در مورد لزوم تدوین نقشه جامع علمی کشور و همچنین زمان و منابع مورد نیاز برای تدوین آن، کمیته راهبری تدوین سند توسعه علمی کشور که در مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور تشکیل شده، تصمیم گرفت به عنوان یک گام اول مجموعه سیاستها، راهبردها، برنامهها و راهکارهای عملیاتی برای توسعه علم و فناوری تحت عنوان سند اول توسعه علمی کشور (با افق 3 ساله) ارائه کند و در زمان اجرای برنامه های سند اول، تحقیقات و مطالعات مورد نیاز برای تدوین نقشه جامع علمی کشور را با مشارکت تمامی صاحبنظران و خبرگان انجام دهد و نهایتا براساس نتایج آنها سند دوم توسعه علمی کشور را تدوین کند.
به منظور کسب نظرات و دیدگاهها، نتایج بررسیها و مطالعات کمیته راهبری بصورت پیشنویس سند توسعه علمی کشور برای تمامی وزارتخانهها، دانشگاهها، موسسات پژوهشی و مدیران اجرایی ارسال شده است.فرصت مغتنمی که در اختیار اکثریت صاحبنظران و خبرگان قرار داده شده است تا از این طریق سند حاضر اصلاح و تکمیل شود و همچنین اجماع و اتفاق نظر بین فعالان حوزه علم و فناوری اعم از سیاستگذاران و اجرا کنندگان ایجاد گردد.
با تشکر از توجه خاص شما در مورد پاسخگویی به این فراخوان، خواهشمند است دیدگاههای اصلاحی و تکمیلی خود را حداکثر تا تاریخ 20/12/85 به صورت مکتوب یا از طریق پست الکترونیکی به دبیرخانه طرح تدوین سند توسعه علمی کشور ارسال نمایید. دبیرخانه پس از جمعآوری نظرات و ایدههای صاحبنظران، نشستی با حضور مشارکتکنندگان در این فراخوان برگزار خواهد کرد که طی آن نکات اصلاحی و تکمیلی سند مورد بحث و بررسی قرار میگیرد.
برای ایجاد پایگاه اطلاعاتی صاحبنظران و خبرگان فعال در حوزه سیاستگذاری علم و فناوری فرم مشخصات صاحبنظران تهیه شده است. خواهشمند است مشارکتکنندگان در این فراخوان فرم را تکمیل و به همراه نکته نظرات و دیدگاههای خود به آدرس دبیرخانه ارسال نمایند.
آدرس دبیرخانه طرح تدوین سند توسعه علمی کشور:
تهران، خیابان انقلاب، نبش خیابان فلسطین،ساختمان 1188، کد پستی 1315773314، صندوق پستی 554 - 13145
پست الکترونیکی: Sanad1@nrisp.ir
تلفن: 66405533
دورنگار: 66468180